امشب از خود می سازیم

«امشب از خود می‌سازیم» اثر لوئیجی پیراندلو، یکی از مهم‌ترین نمایشنامه‌های دوره‌ی پایانی فعالیت هنری این نمایشنامه‌نویس بزرگ ایتالیایی است؛ اثری که در سال‌های 1928 تا 1929 نوشته شد و نخستین بار در سال 1930 به صحنه رفت. این نمایشنامه سومین بخش از سه‌گانه‌ی مشهور پیراندلو درباره‌ی ماهیت تئاتر و رابطه‌ی میان واقعیت و نمایش است؛ مجموعه‌ای که پیش از آن با «شش شخصیت در جست‌وجوی نویسنده» و «هر کدام به شیوه‌ی خود» مسیر تازه‌ای در تئاتر مدرن گشوده بود. پیراندلو در این اثر نیز با نگاهی جسورانه، مرزهای میان زندگی، هنر، نقش و هویت را به چالش می‌کشد.

داستان نمایش حول گروهی از بازیگران شکل می‌گیرد که به رهبری دکتر هینکفوس، مدیر گروه تئاتر، تلاش می‌کنند داستانی را بدون اتکا به متن از پیش نوشته‌شده و با استفاده از بداهه‌پردازی روی صحنه اجرا کنند. اما به‌تدریج، فاصله میان بازیگران و شخصیت‌هایی که ایفا می‌کنند از میان می‌رود و اجرا به تجربه‌ای پیچیده درباره‌ی حقیقت و خیال تبدیل می‌شود. پیراندلو با هوشمندی نشان می‌دهد که چگونه تئاتر می‌تواند نه فقط بازنمایی زندگی، بلکه فضایی برای کشف لایه‌های پنهان وجود انسان باشد.

مضمون اصلی «امشب از خود می‌سازیم» مسئله‌ی هویت و ناپایداری مرز میان «خود واقعی» و «نقش اجتماعی» است. شخصیت‌های نمایش در کشمکشی دائمی میان آنچه هستند و آنچه باید باشند قرار می‌گیرند. پیراندلو با بهره‌گیری از طنز، آشفتگی و بازی‌های فرمی، اقتدار نویسنده و کارگردان را نیز به پرسش می‌کشد و نشان می‌دهد که آیا هنر زمانی که کاملا کنترل‌شده باشد، همچنان می‌تواند حقیقتی انسانی را آشکار کند یا نه.

این نمایشنامه نمونه‌ای برجسته از تئاتر خودآگاه و اندیشه‌محور قرن بیستم است؛ اثری که در آن صحنه به آزمایشگاهی برای بررسی مفهوم واقعیت، آفرینش هنری و آزادی انسان تبدیل می‌شود. زبان بازیگوش، ساختار نوآورانه و نگاه فلسفی پیراندلو باعث شده است «امشب از خود می‌سازیم» همچنان برای علاقه‌مندان تئاتر مدرن، نمایشنامه‌نویسی و مطالعات هنری اثری مهم و تأمل‌برانگیز باقی بماند.

«ما خود را در نقش‌هایمان پنهان می‌کنیم؛ اما گاهی همین نقش‌ها هستند که حقیقت پنهان ما را آشکار می‌کنند.»