به عبارت دیگر

رمان «به عبارت دیگر» نوشته جومپا لاهیری، نویسنده هندی-آمریکایی برنده جایزه پولیتزر، اثری غیرداستانی و خودزندگی‌نامه‌ای است که نخستین بار به زبان ایتالیایی نگاشته شده و با ترجمه امیرمهدی حقیقت منتشر گردیده. این کتاب روایتی عمیق و صمیمی از عشق وسواس‌گونه لاهیری به زبان ایتالیایی است؛ زبانی که نخستین بار در سفری به فلورانس او را مسحور کرد. شیفتگی او چنان ژرف بود که برای غوطه‌ور شدن کامل در آن، تنها به ایتالیایی می‌خواند و می‌نوشت، و سرانجام همراه خانواده‌اش از آمریکا به رم مهاجرت کرد تا سال‌هایی را در ایتالیا بگذراند. لاهیری در این اثر، فرآیند دشوار و پرشور یادگیری زبانی نو را کاوش می‌کند و از هویت، تبعید زبانی، تعلق و چالش‌های بیان خود در فرهنگی دیگر سخن می‌گوید. این روایت نه تنها سفری شخصی به عمق کلمات است، بلکه تأملی بر مهاجرت، تفاوت فرهنگی و جست‌وجوی صدایی تازه در میان زبان‌های مادری (بنگالی)، آموخته (انگلیسی) و برگزیده (ایتالیایی).

«اولین کتاب ایتالیایی‌ای که می‌خرم یک واژه‌نامهٔ جیبی است، با معادل‌هایی به زبان انگلیسی. سال 1994 است و من برای اولین بار راهی سفر به فلورانس‌م، همراه با خواهرم. به کتابفروشی‌ای در بوستون می‌روم که نامش ایتالیایی است ــ ریتسولی ــ کتابفروشی‌ای شیک و تمیز که حالا دیگر وجود ندارد.

این نخستین سفرم به ایتالیاست و هیچ‌چیز از فلورانس نمی‌دانم، ولی کتاب راهنمای سفر نمی‌خرم. به لطف یکی از دوستان، نشانی هتلی را در جیب دارم. دانشجویم و پول چندانی هم ندارم. به نظرم واژه‌نامه مهم‌تر است. واژه‌نامه‌ای که می‌خرم جلد پلاستیکی سبزرنگی دارد، محکم و ضدآب. سبک است، کوچک‌تر از کف دستم، کم وبیش اندازهٔ یک قالب صابون. پشت جلدش نوشته شامل حدود چهل هزار لغت ایتالیایی است.

مشغول پرسه‌زنی در گالری اوفیتزی و در میان اتاق‌هایی کم وبیش خالی هستیم که خواهرم ناگهان متوجه می‌شود کلاهش را گم کرده. واژه‌نامه را باز می‌کنم و سراغ بخش انگلیسی‌ایتالیایی می‌روم تا ببینم کلاه به ایتالیایی چه می‌شود. به شکلی که قطعاً غلط است، به نگهبان می‌گویم ما کلاهی گم کرده‌ایم و او هم معجزه‌آسا منظورم را می‌فهمد. طولی نمی‌کشد که کلاه پیدا می‌شود.»