دور تا دور دنیا (19) ( ازدواج های مرده )

نمایشنامه «ازدواج‌های مرده» نوشته آزیا سرنچ تودوروویچ، نمایشنامه‌نویس اهل کرواسی، با ترجمه احمد پرهیزی و انتشار نشر نی، اثری متفاوت و تأمل‌برانگیز در ادبیات نمایشی معاصر است. این نمایشنامه با بهره‌گیری از فضایی وهم‌آلود و نمادین، مرز میان جهان زندگان و مردگان را در هم می‌شکند و روایتی می‌آفریند که هم‌زمان رنگی از طنز تلخ، فانتزی و نقد اجتماعی دارد. نویسنده با زبانی موجز و دیالوگ‌هایی تأثیرگذار، مخاطب را به جهانی می‌برد که قوانین آن آشناست، اما منطقش پیوسته باورهای ما را به چالش می‌کشد.

داستان نمایشنامه در جامعه‌ای می‌گذرد که مرزهای میان زندگی، مرگ، عشق و قانون به شکلی غیرمنتظره درهم‌تنیده شده‌اند. شخصیت‌ها در تلاش‌اند میان احساسات انسانی و مقرراتی خشک و بی‌انعطاف راهی برای ادامه زندگی بیابند؛ تلاشی که موقعیت‌هایی تلخ، کنایه‌آمیز و گاه طنزآلود پدید می‌آورد. «ازدواج‌های مرده» بیش از آنکه بر گره‌های داستانی متکی باشد، با خلق فضایی استعاری، مخاطب را به اندیشیدن درباره نسبت انسان با فقدان، خاطره، عشق و قدرت وامی‌دارد.

قدرت اصلی این اثر در لحن خاص و فضای شاعرانه آن نهفته است. تودوروویچ با کمترین عناصر نمایشی، جهانی می‌سازد که در آن هر گفت‌وگو معنایی فراتر از ظاهر خود پیدا می‌کند و هر شخصیت، بازتابی از دغدغه‌های عمیق انسانی است. «ازدواج‌های مرده» نمایشی مناسب برای علاقه‌مندان به تئاتر مدرن، آثار نمادین و نمایشنامه‌هایی است که با زبانی ساده، پرسش‌هایی ماندگار درباره زندگی، مرگ و آزادی پیش روی مخاطب قرار می‌دهند.

«مادر: قانون به‌کلی نگهداری جسد توی خانه را ممنوع کرده. قانون می‌خواهد همه‌چیز سر جای خودش باشد؛ زنده‌ها در شهر، مرده‌ها در قبرستان! وقت ملاقات با مرده‌ها هم مشخص شده و کاملاً دقیق است.
پدر: شما می‌توانید یک معشوقه داشته باشید، ولی تا می‌میرد، جزو اموال شهر می‌شود.»