عروس ایروان

«عروس ایروان»، رمانی تاریخی از ژیلبر سینوئه، با الهام از رویدادهای دوران پرتلاطم ایران، داستانی گیرا و روان است که با نثری ساده، برتری احساس وطن‌دوستی را بر عواطف شخصی مانند عشق و حسد به تصویر می‌کشد. داستان حول محور گزنیا، دختری زیبارو، و برادرش الکساندر می‌چرخد که هر دو در ایران متولد شده‌اند و به زبان فارسی تسلط دارند. آن‌ها توسط الکساندر اول، امپراتور روسیه، به کاخ امپراتوری فراخوانده می‌شوند تا مأموریتی حساس و حیاتی به آن‌ها سپرده شود: سفر به ایروان، جایی که شاهزاده محمد قاجار حاکم است، با هدف الحاق ارمنستان ایران به امپراتوری روسیه.

گزنیا موظف است با بهره‌گیری از زیبایی، لطافت و جذابیت خود، توجه شاهزاده محمد را از امور سیاسی منحرف کند تا نقشه‌ی قلعه‌ی ایروان را به دست آورد و رونوشتی از آن تهیه کند. اما این مأموریت در حالی به او محول می‌شود که مراسم نامزدی‌اش با معشوقش، دامبلن، در شرف برگزاری است. این تضاد میان وظیفه‌ی وطن‌پرستانه و عشق شخصی، هسته‌ی اصلی داستان را شکل می‌دهد و گزنیا را در برابر انتخابی دشوار قرار می‌دهد. سینوئه با نثری شاعرانه و داستانی پرتنش، خواننده را به دل تاریخ و کشمکش‌های عاطفی و سیاسی می‌برد و نشان می‌دهد که چگونه وطن‌دوستی می‌تواند بر دیگر احساسات انسانی چیره شود.

«گزنیا در آینه به خودش نگاه کرد، چشمانش پر از تردید بود. دامبلن در قلبش بود، اما صدای امپراتور در گوشش زنگ می‌زد: 'ایروان، آینده‌ی ماست.' باد سرد از پنجره‌ی کاخ وزید و موهایش را پریشان کرد. آیا می‌توانست قلبش را خاموش کند تا وطنش روشن بماند؟ در آن لحظه، انگار تمام دنیا منتظر پاسخ او بود.»