زیر سایه ی کنار / ادبیات امروز/ رمان 161

ادبیات جنوب، با تکیه بر روایت‌های اصیل و بومی، دریچه‌ای تازه به دغدغه‌های فردی و اجتماعی مردم این خطه می‌گشاید. «زیر سایه‌ی کنار»، رمانی نوشته مسعود محسن‌پور، یکی از آثار برجسته در این حوزه است که عطر و رنگ فرهنگ جنوب، به‌ویژه شوشتر، را به زیبایی منتقل می‌کند. بومی بودن نویسنده و تجربه مهاجرت و دوری‌اش از وطن، به او اجازه داده تا با نگاهی دور اما عمیق، زندگی و فرهنگ منطقه را در تاروپود داستان ببافد. بهره‌گیری از اصطلاحات محلی، نام‌های خاص جنوبی و توصیف‌های دقیق از آداب و رسوم، این رمان را به آیینه‌ای تمام‌نما از مردم و زیست‌بوم جنوب بدل کرده که از ویژگی‌های کلیدی آثار ماندگار به شمار می‌رود.

نویسنده از همان ابتدای کتاب، با عنوانی چون «زیر سایه‌ی کنار» – که به درختی بومی جنوب اشاره دارد – خواننده را به فضای داستان وارد می‌کند. روایت از دیدگاه ده شخصیت متفاوت پیش می‌رود و هر کدام از زاویه خود به ماجرا می‌نگرند؛ این تکنیک، تصویری چندلایه و بی‌طرفانه ارائه می‌دهد. محور اصلی داستان، زندگی زنی است که در کودکی به ازدواج مردی میان‌سال درمی‌آید و این پیوند، او را از زادگاهش جدا می‌کند؛ ماجراهای او، چهار فرزندش و شهر شوشتر، چارچوب اصلی روایت را می‌سازند.

بخش‌بندی کوتاه با سرفصل‌هایی مانند گلنار، صحرا، شهر، قحطی، محمدعلی، زهرا، تنهای، محسن و... خوانش را روان و لذت‌بخش کرده است. محسن‌پور، که خود زاده شوشتر است و اکنون در کانادا زندگی می‌کند، موضوعاتی چون محرومیت، تبعیض، مهاجرت و حس بیگانگی را با عمقی شخصی کاوش می‌کند و حرف دل مردم صبور جنوب را بازگو می‌نماید.

«کنار، درخت بزرگی بود با سایه‌ای خنک و گسترده که همه زیرش جمع می‌شدیم؛ از بچه‌ها تا بزرگ‌ترها، انگار دنیا فقط همان سایه بود و بیرونش چیزی نبود.»