بازجویی از صدام (تخلیه اطلاعاتی رئیس جمهور)

کتاب «بازجویی از صدام» نوشتهٔ جان نیکسون، تحلیلگر پیشین سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، نخستین بار در سال 2016 منتشر شد. این اثر روایتی کم‌سابقه از دیدارها و جلسات بازجویی با صدام حسین پس از دستگیری او ارائه می‌دهد و تلاش می‌کند تصویری فراتر از کلیشه‌های رایج دربارهٔ رهبر پیشین عراق به دست دهد. نیکسون که سال‌ها به مطالعه و تحلیل ساختار قدرت در عراق و شخصیت صدام پرداخته بود، در این کتاب تجربهٔ مستقیم خود از گفت‌وگو با او را با بررسی‌های تاریخی و سیاسی درهم می‌آمیزد.

نویسنده در خلال روایت خود، به بررسی شخصیت، شیوهٔ تفکر و جهان‌بینی صدام حسین می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که بسیاری از برداشت‌های رایج دربارهٔ او تا چه اندازه با واقعیت مطابقت داشته یا از آن فاصله داشته‌اند. کتاب صرفاً گزارشی از بازجویی‌ها نیست، بلکه تلاشی برای درک ذهنیت فردی است که دهه‌ها بر یکی از مهم‌ترین کشورهای خاورمیانه حکومت کرد و نقش مهمی در تحولات منطقه داشت.

یکی از جنبه‌های قابل توجه اثر، پرداختن به نحوهٔ ارزیابی و تصمیم‌گیری نهادهای سیاسی و اطلاعاتی آمریکا در قبال عراق است. نیکسون با نگاهی انتقادی، برخی فرضیات و برداشت‌هایی را که زمینه‌ساز تصمیم‌های مهم سیاسی شدند بررسی می‌کند و تصویری از شکاف میان واقعیت‌های میدانی و تحلیل‌های رسمی ارائه می‌دهد. از این رو، کتاب علاوه بر زندگی و شخصیت صدام، به سیاست خارجی آمریکا و پیامدهای آن نیز می‌پردازد.

نثر روان و رویکرد مستند کتاب باعث شده «بازجویی از صدام» فراتر از یک زندگینامه یا خاطره‌نگاری سیاسی باشد. این اثر برای علاقه‌مندان تاریخ معاصر، سیاست خاورمیانه و پشت‌پردهٔ تصمیم‌های بین‌المللی، منبعی جذاب و تأمل‌برانگیز به شمار می‌آید و تصویری نزدیک‌تر از یکی از بحث‌برانگیزترین چهره‌های سیاسی دوران معاصر ارائه می‌کند.