سیاه مرگ/ سه گانه ی فونکه 3

«سیاه‌مرگ»، فرجام شکوهمند و تاریک سه‌گانه‌ی «جوهر» اثر کورنلیا فونکه، نبرد نهایی میان کلمات، جاودانگی و فناپذیری است. اگر در «سیاه‌قلب» با جادوی زنده شدن کلمات آشنا شدیم و در «سیاه‌خون» به دل آشوبی پر از خیانت و ماجراجویی پرتاب شدیم، در «سیاه‌مرگ» با بی‌پرده‌ترین وجه داستان‌سرایی روبه‌رو می‌شویم: لحظه‌ای که خالق، کنترل مخلوق را از دست می‌دهد و مرگ خود به میدان می‌آید تا قواعد بازی را بازنویسی کند.

جهان جوهر در این جلد در آستانه‌ی فروپاشی کامل است. «مارکله» (سینه‌سرخ) با زرهی نقره‌ای که او را از مرگ مصون نگه می‌دارد، حکومتی وحشت‌آمیز بنا کرده و همه چیز را به سوی تاریکی مطلق می‌برد. در مرکز داستان، تحول دردناک «مورتیمر» قرار دارد؛ صحاف آرام و عاشق کتاب که اکنون در کالبد راهزن افسانه‌ای «کنگرگ» گرفتار شده است. فونکه با مهارت، شکاف درونی او را تصویر می‌کشد: مردی که میان هویت انسانی‌اش و نقاب خشنی که داستان بر چهره‌اش نهاده، سرگردان است.

مگی هم که دیگر آن دختر معصوم آغاز راه نیست، اکنون در قامت زنی جوان باید میان نجات پدر و بقای جهانی که به آن دلبسته، انتخابی سخت و قهرمانانه کند. یکی از درخشان‌ترین بخش‌های رمان، حضور پررنگ «مرگ» و نیروهای ماورایی دنیای زیرین است. فونکه شخصیت‌ها را در موقعیت‌هایی قرار می‌دهد که مرز میان زندگی و نیستی محو می‌شود. در این میان، «فنوگلیو»، نویسنده‌ی پیر و دل‌شکسته، نظاره‌گر جهانی است که دیگر از فرامین او پیروی نمی‌کند؛ استعاره‌ای عمیق از این حقیقت که داستان‌ها پس از خلق، زندگی مستقل خود را آغاز می‌کنند و حتی خالقشان نیز نمی‌تواند پایان آن‌ها را تضمین کند.

پایان سه‌گانه آمیزه‌ای از سوگ و رهایی است. «سیاه‌مرگ» به ما یادآوری می‌کند که تنها نور امید در برابر سیاهی مطلق، قدرت اتحاد و ازخودگذشتگی است. این اثر نه‌تنها برای نوجوانان، بلکه برای بزرگسالان نیز بسیار جذاب است؛ چون به مضامین فلسفی عمیقی مانند مسئولیت در برابر کلمات و پذیرش فناپذیری انسان می‌پردازد.