غنا ، آشوب و صورت (نمایشنامه) (نشر نی)

«غنا، آشوب و صورت»، نمایشنامه‌ای کوتاه و تأمل‌برانگیز نوشتهٔ گئورگ لوکاچ، گفت‌وگویی میان سه دانشجوی ادبیات را به تصویر می‌کشد: دو پسر که بحث را پیش می‌برند و دختری که بیشتر شنونده و ناظر است. موضوع این گفتگو، لارنس استرن — نویسندهٔ انگلیسی-ایرلندی قرن هجدهم — و شاهکار او «زندگی و عقاید آقای تریسترام شندی» است؛ رمانی که با ساختار آشوبناک، طنز گزنده و بازی‌های روایی‌اش، یکی از نوآورانه‌ترین آثار ادبیات جهان به شمار می‌رود.

این نمایشنامه در واقع جستار نهم از کتاب «جان و صورت» (Soul and Form) لوکاچ است که در سال 1909 نگاشته شده و نویسنده آن را به شکل درام نوشته — با تنها سه شخصیت و صحنه‌ای ثابت. لوکاچ در این اثر، به جای مقالهٔ مستقیم، از قالب نمایشنامه بهره می‌برد تا ایده‌های زیبایی‌شناختی خود را دربارهٔ رمان، فرم و رابطهٔ میان زندگی و هنر بیان کند. می‌توان آن را نوعی «فرانمایش» نامید؛ متنی که خود دربارهٔ ادبیات و چیستی روایت تأمل می‌کند و مرز میان نقد و خلاقیت را درهم می‌آمیزد.

گئورگ لوکاچ (1885–1971)، فیلسوف، منتقد ادبی و نظریه‌پرداز مارکسیست مجار، از برجسته‌ترین اندیشمندان مارکسیسم غربی بود. او که در خانواده‌ای مرفه در بوداپست زاده شد، در جوانی به زیبایی‌شناسی و نقد ادبی پرداخت و بعدها به یکی از نظریه‌پردازان برجستهٔ مارکسیسم در حوزهٔ هنر و فرهنگ تبدیل گردید. آثار اولیهٔ او، از جمله «جان و صورت»، نشان‌دهندهٔ دغدغه‌های عمیق او نسبت به فرم هنری، اصالت و رابطهٔ میان فرد و جامعه است.

«در رمان، غنا و آشوب و صورت با هم می‌آمیزند؛ زندگی نه به ترتیب منطقی، که به شیوهٔ خودِ زندگی پیش می‌رود — پراکنده، طنزآمیز و پر از انحرافات دل‌انگیز.»